SPK Sürdürülebilirlik İlkeleri Uyum Çerçevesi'nde biyolojik çeşitlilik: saha başına kayıtla 'uy ya da açıkla'
Sermaye Piyasası Kurulu'nun Sürdürülebilirlik İlkeleri Uyum Çerçevesi, Kurumsal Yönetim Tebliği'nde yapılan değişiklikle 2 Ekim 2020'de yürürlüğe girdi. Payları borsada işlem gören ortaklıklar, çevresel, sosyal ve kurumsal yönetim ilkelerine uyup uymadıklarını 'uy ya da açıkla' yaklaşımıyla faaliyet raporlarında açıklar; çevresel ilkeler arasında biyolojik çeşitliliğe ilişkin performansın raporlanması da vardır. Çoğu şirket bu satırı politika cümlesiyle geçer. ERWAY Yasal Uygunluk, şirketin sahalarının korunan alanlarla ilişkisini poligon başına kaydeder; satır bir cümleyle değil bir tabloyla doldurulur.
Şirketin kendi sahaları — fabrikalar, madenler, santraller, depolar, tarım işletmeleri — poligon olarak yüklenir. Her poligon korunan alanlar, uluslararası miras alanları ve uluslararası öneme sahip sulak alanlar ve yerli halk ve topluluk arazileri ile karşılaştırılır; tehdit altındaki tür kayıtları tehdit kategorisine göre bağlam olarak gösterilir. Sonuç ekranı sahaları beş sonuca dağıtır ve hangi kaynağın belirlediğini söyler; dışa aktarma saha kimliği, sonuç, düzey ve kaynak başına tarihli bulgu bloğuyla uyum raporunun ekine girecek tabloyu verir.
Çerçevenin sorduğu, kaydın yanıtladığı
Çerçeve, biyolojik çeşitliliğe ilişkin performansın ve çevresel etkilerin raporlanmasını bekler; neyin 'performans' sayılacağını şirkete bırakır. Saha bazlı kayıt, tartışmasız başlangıç noktasıdır: kaç saha korunan ya da hassas bir alanın içinde ya da yakınında, hangi alanla, kaç hektar, hangi tarihte kontrol edilmiş. Bu tablo yıldan yıla karşılaştırılabilir; kaynak yeniden içe aktarıldığında sonuçlar yenilenir ve önceki sonuç görünür kalır.
TSRS ve CSRD ile aynı kayıt
Aynı şirket Kamu Gözetimi Kurumu'nun TSRS kapsamındaysa ya da AB'deki müşterisi CSRD kapsamındaysa, aynı saha kaydı her üç rapora girer. TSRS ve CSRD raporları için saha bazlı biyoçeşitlilik verisi rapor başlıklarını, ihracatçı üreticiler için AB müşterisi veri talebi tedarikçi anketini anlatır. Yeşil tahvil ya da sürdürülebilirlik bağlantılı kredi çerçevesinde biyoçeşitlilik göstergesi için yeşil tahvil ve sürdürülebilirlik bağlantılı kredi sayfasına bakın.
Ne değildir
Uyum raporunun kendisi, politika metni ve hedefler şirkette kalır; tarama puan ya da derece üretmez. Türkiye'de sit ve korunan alan statüsünün resmî kaynağı Bakanlık sistemleridir (SAVAB, Doğal Değerler Haritası); ürün bu sistemlerin yerine geçmez, uluslararası kayıtlarla yapılan bir ön taramadır.
Sık sorulan sorular
- Çerçeve zorunlu mu?
- Çerçeve 'uy ya da açıkla' esasına dayanır: ilkelere uyulmaması hâlinde gerekçesinin açıklanması gerekir. Biyolojik çeşitlilik satırını 'uyulmuyor' diye açıklamak yerine saha kaydıyla doldurmak, en az maliyetli uyum yoludur.
- Kaç saha için anlamlı?
- Tek sahadan yüzlerce sahaya. Tarama toplu çalışır; sonuç ekranı yalnızca bulgu içeren sahaları filtreler ve kontrolü kuyrukta olan saha hiçbir zaman temiz sayılmaz.