TSRS ve CSRD raporları için saha bazlı biyoçeşitlilik verisi: hassas alanların içindeki ve yakınındaki sahalar
Türkiye Sürdürülebilirlik Raporlama Standartları, 29 Aralık 2023 tarihli Resmî Gazete'de yayımlandı ve 1 Ocak 2024'ten itibaren başlayan dönemler için yürürlüğe girdi; Kamu Gözetimi Kurumu'nun belirlediği kapsamda bankalar, sigorta şirketleri, Borsa İstanbul'da işlem gören şirketler ve eşik değerleri aşan büyük işletmeler raporlar. TSRS 1, işletmenin beklentilerini etkileyebilecek sürdürülebilirlikle ilgili risk ve fırsatların açıklanmasını ister; biyoçeşitlilik ve ekosistemler, önemliyse, bu kapsamdadır. AB'de CSRD ve ESRS E4 aynı soruyu doğrudan sorar: hangi sahalar biyoçeşitlilik açısından hassas alanların içinde ya da yakınında. Her iki rapor da saha başına bir kayıt ister; ERWAY Yasal Uygunluk bu kaydı üretir.
İşletmenin kendi sahaları — fabrikalar, depolar, tarım işletmeleri, santraller — ve tedarikçi sahaları poligon olarak yüklenir. Her poligon korunan alanlar, uluslararası miras alanları ve uluslararası öneme sahip sulak alanlar ve yerli halk ve topluluk arazileri ile karşılaştırılır; tehdit altındaki tür kayıtları bağlam olarak, uluslararası tehdit kategorisine göre gösterilir ve sonuca girmez. Her çakışma hektar, poligon payı ve kontrol tarihiyle; her tescil ilişki bandı ve güven derecesiyle raporlanır. Dışa aktarma sütun sütun etiketli bir CSV ya da poligon başına bulgu dizili bir GeoJSON verir; rapor tablosu buradan doldurulur.
TSRS'de nereye girer
TSRS 1'in istediği şey, işletmenin sürdürülebilirlikle ilgili risklerini ve bunları nasıl yönettiğini açıklamasıdır; TSRS 2 iklimi ayrıca düzenler. Sahaların korunan ya da hassas alanlarla ilişkisi, doğayla ilgili bir riskin en somut göstergesidir ve saha başına kaydı, açıklamanın dayanağı olur. Bankalar ve sigorta şirketleri için aynı kayıt kredi ve yatırım portföyündeki sahalar üzerinde de çalışır; bkz. yeşil varlık oranı ve DNSH kontrolü ve sigorta ve emeklilik fonları yatırım portföyü doğa riski.
CSRD'de nereye girer
ESRS E4, biyoçeşitlilik açısından hassas alanların içindeki ya da yakınındaki sahaları ve bunlara ilişkin açıklamaları ister. AB'deki ana ortağı ya da müşterisi CSRD kapsamında olan Türk işletmeleri, tedarik zinciri verisi olarak aynı saha kaydını sağlar; bkz. ihracatçı üreticiler için AB müşterisi biyoçeşitlilik veri talebi. TNFD'nin Locate aşaması için aynı çıktının nasıl kullanıldığı CSRD ve TNFD için hassas alanlar sayfasında anlatılıyor.
Kaydın söylemediği
Tarama etki ve bağımlılık değerlendirmesi, hedef ve geçiş planı üretmez; bunlar raporlayan işletmede kalır. Puan ya da endeks vermez: beş sonuç ve altı düzey, her biri gerekçesiyle. Türkiye'de sit ve korunan alan statüsünün resmî kaynağı Bakanlık sistemleridir (SAVAB, Doğal Değerler Haritası); ürün bu sistemlerin yerine geçmez, uluslararası kayıtlarla yapılan bir ön taramadır.
Sık sorulan sorular
- TSRS biyoçeşitlilik için ayrı bir standart mı?
- Hayır. Yürürlükteki TSRS 1 genel gereklilikleri, TSRS 2 iklimle ilgili açıklamaları düzenler. Biyoçeşitlilik ve ekosistem konuları, işletmenin beklentilerini etkileyebilecek bir sürdürülebilirlik riski olarak önemliyse TSRS 1 kapsamında açıklanır. Saha bazlı kayıt, bu açıklamanın dayanağıdır.
- Rapor tablosuna doğrudan ne girer?
- Saha kimliği, sonuç, kısıtlama düzeyi, belirleyen kaynak ve kaynak başına çakışma (hektar ve pay), ilişki bandı, güven derecesi ve kontrol tarihi. Dışa aktarma bu sütunları etiketli olarak verir; değerler düzdür.
- Tedarikçi sahaları da kapsanır mı?
- Evet, poligonu varsa. Tedarikçi parselleri aynı projede yüklenir ve aynı beş kaynakla kontrol edilir; bkz. tedarikçi çiftlik ve hammadde arazisi taraması.