Yeşil varlık oranı için DNSH ve biyoçeşitlilik kontrolü: finanse edilen sahanın korunan alanla ilişkisi
BDDK'nın 11 Nisan 2025 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan Bankaların Yeşil Varlık Oranı Hesaplaması Hakkında Tebliği, bir varlığın 'uyumlu' sayılması için üç koşulu birlikte arar: bir çevresel hedefe somut katkı, diğer çevresel hedeflere önemli zarar vermeme (DNSH) ve asgari sosyal güvenceler. Biyoçeşitlilik ve ekosistemlerin korunması, Tebliğ'in çevresel hedeflerinden biridir. Bir GES, bir fabrika ya da bir tarım yatırımı iklim hedefine katkı verirken korunan bir alanın ya da uluslararası öneme sahip bir sulak alanın içinde duruyorsa, DNSH sorusu sahada yanıtlanır. ERWAY Yasal Uygunluk bu sorunun coğrafi kısmını finanse edilen saha başına yanıtlar.
Finanse edilen varlığın sahası poligon olarak yüklenir ve korunan alanlar, uluslararası miras alanları ve uluslararası öneme sahip sulak alanlar, yerli halk ve topluluk arazileri ve bilgi amaçlı olarak tehdit altındaki tür kayıtları ile karşılaştırılır. Çıkan sonuç — Bulgu yok, Bilgi amaçlı, Doğrulama gerekli, Kısıtlı, Yasak — ve arkasındaki kısıtlama düzeyi, DNSH değerlendirmesinin biyoçeşitlilik başlığına saha bazlı, tarihli ve dışa aktarılabilir bir kayıt verir. Tarama uyumluluğu belirlemez; uyumluluğun dayandığı saha gerçeğini kaydeder.
Tebliğ'in sorduğu, taramanın yanıtladığı
Tebliğ, mevzuata göre korunan alanlar ve uluslararası kabul görmüş önemli doğa alanları bulunuyorsa faaliyetlerin ekosistem ve biyoçeşitliliğin korunmasını gözeterek yürütülmesini bekler. Taramanın yanıtladığı soru dar ve nettir: bu saha uluslararası kayıtlardaki bir korunan alan, tescilli alan ya da sulak alanla çakışıyor mu; çakışıyorsa hangi kategoriyle, kaç hektar ve hangi kısıtlama düzeyiyle. Teknik tarama kriterlerinin geri kalanı — emisyon, su, döngüsellik — bu ürünün konusu değildir.
Portföyün tamamı için tek geçiş
Yeşil varlık oranı bir portföy ölçüsüdür; tarama da öyle çalışır. Uyumlu varlık adaylarının sahaları tek projede yüklenir, her poligon aynı beş kaynakla kontrol edilir, sonuç ekranı bulgu içeren sahaları filtreler ve dışa aktarma her bulguyu kaynağı ve kontrol tarihiyle raporlama dosyasına taşır. Aynı yöntem bankalar için çevresel ve sosyal risk taramasında kredi tahsisi için kullanılır.
Ne söylemez
Tarama bir varlığın uyumlu olduğunu söylemez ve DNSH değerlendirmesinin yerine geçmez; biyoçeşitlilik hedefi için saha kaydını verir. Türkiye'de resmî sit ve korunan alan statüsü Bakanlık sistemlerinden (SAVAB, Doğal Değerler Haritası) öğrenilir; ürün bu sistemlerin yerine geçmez, uluslararası kayıtlarla yapılan bir ön taramadır. TSRS ve CSRD raporlarında aynı kaydın nasıl kullanıldığı için saha bazlı biyoçeşitlilik verisi sayfasına bakın.
Sık sorulan sorular
- Tarama bir varlığı 'uyumlu' ya da 'uyumsuz' olarak işaretler mi?
- Hayır. Uyumluluk üç koşulun birlikte değerlendirilmesidir ve bankada kalır. Tarama, DNSH'nin biyoçeşitlilik başlığı için sahanın korunan alanlarla ilişkisini kaydeder: çakışma var mı, hangi kaynakta, hangi düzeyde. Kayıt yoksa bunu da belirtir; kontrol edilmemiş sahayı temiz göstermez.
- Hangi çevresel hedefleri kapsar?
- Yalnızca biyoçeşitlilik ve ekosistemlerin korunması hedefinin saha boyutunu: korunan alanlar, miras alanı ve sulak alan tescilleri, topluluk arazileri ve tehdit altındaki tür kayıtları. İklim, su, kirlilik ve döngüsel ekonomi hedefleri bu ürünün kapsamı dışındadır.