Türk ihracatçılar için EUFLR: AB zorla çalıştırma yasağı sizden ne bekliyor?
Yasak, ürünü Birlik pazarına arz edeni bağlıyor. Bu sizin AB'li müşterinizse Tüzük sizi adlandırmıyor. Ürününüzü adlandırıyor — ve şüphelenilen zorla çalıştırma Türkiye'deyse davayı Avrupa Komisyonu yürütüyor.
Pratikte AB dışındaki üretici, bir başkasının dosyasının ilk kademesidir. Otorite ön inceleme aşamasında AB'li ithalatçıdan bilgi istediğinde, Kılavuz'un saydığı çok kademeli tedarikçi haritası, tesis koordinatları, satın alma kayıtları ve anket kanıtı büyük ölçüde sizin sağlayacağınız şeylerdir. 30 iş günü müşterinizin, ama iş ortak. Platformun tedarikçi portalı tam bu konum için kurulmuştur: EUDR ya da PPWR ilişkisi olan bir üretici üç değil tek bir talep listesi görür, o dosyalarda zaten yanıtlanmış sorular öyle işaretlenir ve istenen kanıt tam adıyla anılır — işe alım ücreti defteri, bordro dökümü, belge saklama politikası — böylece gönderdiğiniz şey 'beyan' değil 'doğrulanmış' olarak derecelendirilir. Kendi 2. ve 3. kademe zinciriniz çoğu haritanın durduğu yer; onu kapatmak, müşterinizin hattını 'harita eksik' durumundan çıkaran tek değişikliktir.
Türkiye'de hangi sektörler öncelikli?
Tüzük sektör ayırmıyor; ama otoritelerin risk temelli seçimi hacme ve kamuya açık raporlara bakıyor. Türkiye'nin AB'ye ihracatında hacim olarak öne çıkan tekstil ve hazır giyim (pamuk ve iplik tedariki), otomotiv ve yan sanayi (metal ve cevher girdileri), gıda ve tarım (mevsimlik ve göçmen işçilik) ile beyaz eşya ve elektronik (bileşen tedariki) sektörleri, kendi zincirlerinin alt kademelerini belgelemekten en çok kazanç sağlayacak olanlar.
Mevsimlik ve göçmen işçilik
ILO göstergelerinin çoğu — işe alım ücreti, kimlik belgelerine el konulması, ücret kesintisi, hareket kısıtlaması — aracı üzerinden istihdam edilen göçmen ve mevsimlik işçilerde görülüyor. Türkiye'de tarım, tekstil ve inşaat girdilerinde yaygın olan bu istihdam biçimi, AB'li müşterinin dosyasında kanıt gerektiren ilk konu. Aracı sözleşmeleri, ücret defterleri ve işçilerin belgelerine erişimini gösteren kayıtlar bu yüzden en çok istenen belgeler.
Bugün yapılacak beş şey
Tesislerinizi ve alt tedarikçilerinizi kademe kademe adlandırın ve koordinatlarını kaydedin. Her ürün için bileşen paylarını malzeme listesinden çıkarın. Aracı üzerinden çalışan işçiler için işe alım ücreti ve belge saklama politikanızı yazılı hâle getirin. EUDR ve PPWR için verdiğiniz kanıtları yeniden kullanılabilir biçimde tutun. Bulduğunuz bir sorunu yazı gelmeden düzeltin ve düzelttiğinizi tarihli olarak kaydedin — Kılavuz iyileştirmeyi tartıyor.
Sık sorulan sorular
- AB'li müşterimiz bizden ne isteyecek?
- Kılavuz'un listesindeki kalemleri: tesis adları, adresleri ve koordinatları; alt tedarikçilerinizin listesi; satın alma ve sevkiyat belgeleri; menşe ve gözetim zinciri belgeleri; işe alım, ücret ve belge saklama pratiğinize dair kanıt; varsa şikâyet mekanizması ve iyileştirme kayıtları. İmzalı bir taahhüt tek başına yeterli sayılmıyor.
- Denetim Türkiye'de yapılabilir mi?
- Tüzük, otoritenin istisnai hâllerde ilgili hükümetin rızasıyla üçüncü ülkede kontrol ve denetim yapabileceğini söylüyor. Ancak Kılavuz'a göre işçilerin özgürce konuşamadığı ortamda yapılan denetimler güvenilir kanıt sayılmıyor; işçilere kısıtsız erişim sağlayan bağımsız bir kontrol daha değerli.
- Türk mevzuatına uymak yeterli mi?
- Türk iş mevzuatına uyum gerekli ama AB tüzüğü için tek başına yeterli değil; Tüzük ILO tanımına ve göstergelerine bakıyor. Yasal fazla mesai sınırları içinde çalışan ama işe alım ücreti ödeyerek borçlanmış işçiler, ILO'nun borç esareti göstergesini tetikleyebilir. Yazılım bu yüzden mevzuata değil göstergelere göre soruyor.