EUDR sertifikası var mı? Sertifika, sertifikasyon ve beyan arasındaki fark
AB'nin verdiği ya da tanıdığı bir 'EUDR sertifikası' yok. Tüzük bir sertifikasyon rejimi değil, bir özen yükümlülüğü rejimi kuruyor: uyumu bir kuruluşun mührü değil, operatörün her sevkiyat için sunduğu Özen Yükümlülüğü Beyanı ve arkasındaki parsel verisi gösteriyor. 'EUDR uyum sertifikası' adıyla satılan belgeler ise özel kuruluşların kendi ürünleri; Tüzük karşısında bağlayıcılığı yok.
Bu, sertifikaların değersiz olduğu anlamına gelmiyor. Madde 10(2), risk değerlendirmesinde dikkate alınabilecek bilgiler arasında sertifikasyon ve üçüncü taraf doğrulamalı diğer şemaları açıkça sayıyor: FSC ya da PEFC sertifikalı kereste, Rainforest Alliance sertifikalı kakao ve kahve, RSPO sertifikalı palm yağı, risk değerlendirmesinde lehe kanıt olarak kullanılabiliyor. Ama sertifika parsel koordinatının, yasallık belgesinin ve beyanın yerine geçmiyor; üretim parseli bir kez daha koordinatıyla beyan ediliyor. ERWAY sertifikayı tedarikçi kaydında kanıt kalemi olarak saklar, geçerlilik tarihini izler ve risk değerlendirmesinde ağırlıklandırır — ama parsel kontrolünü ve beyanı yine yapar. Sertifikayı bir sonuç değil, girdi olarak ele almak hem Tüzüğün istediği şey hem de bir denetimde ayakta kalan tek yaklaşım.
Hangi sertifikalar risk değerlendirmesinde işe yarar?
Menşe ve arazi kullanımını izleyen sistemler: kereste ve kâğıt için FSC ve PEFC, kakao ve kahve için Rainforest Alliance, palm yağı için RSPO, soya için RTRS ve benzerleri. Bunlar üretim parselini ve gözetim zincirini kısmen belgelediği için risk değerlendirmesinde lehe puan sağlar. ISO 9001 ya da ISO 14001 gibi yönetim sistemi belgeleri ise ormansızlaşma ya da yasallık hakkında bir şey söylemez ve EUDR için doğrudan kanıt değildir.
'EUDR uyum sertifikası' satan firmalar
Bazı danışmanlık ve belgelendirme kuruluşları 'EUDR uyumluluk sertifikası' ya da 'EUDR hazırlık belgesi' düzenliyor. Bunlar o kuruluşun kendi görüşünü belgeliyor; yetkili otoriteler, gümrük ya da ithalatçının EUDR Bilgi Sistemi'ndeki beyanı bakımından hiçbir hüküm doğurmuyor. Böyle bir belgeyi müşteri güveni için almak mümkün; ama beyanın yerine sunulamıyor.
Sertifikası olan ihracatçı ne yapmalı?
Sertifikayı ve kapsadığı parselleri tedarikçi kaydına işlemek, sertifikanın kapsamadığı parseller için koordinat ve yasallık kanıtı toplamak ve ithalatçının beyanına giden veri paketinde ikisini birlikte sunmak. Sertifikalı parsel de 31 Aralık 2020 sonrası orman kaybı açısından kontrol edilir; sertifika o kontrolü kolaylaştırır, kaldırmaz.
Sık sorulan sorular
- FSC/PEFC sertifikalı kerestem var; yine parsel koordinatı gerekir mi?
- Evet. Sertifika gözetim zincirini belgeler; beyan ise her parselin koordinatını ister. Çoğu sertifika sistemi parsel düzeyinde koordinat tutmaz ya da paylaşmaz, bu yüzden koordinatı orman işletmesinden ayrıca almak gerekir.
- ISO 14001 belgesi EUDR için geçerli mi?
- Hayır. ISO 14001 çevre yönetim sisteminin varlığını belgeler, ürünün ormansızlaşmadan ari ya da yasal üretildiğini değil. Risk değerlendirmesinde şirket profili için bir bağlam olabilir; ürün düzeyinde kanıt sayılmaz.
- Sertifikasyon ile EUDR arasındaki fark tam olarak ne?
- Sertifikasyon gönüllü, özel bir standarda göre üçüncü tarafça yapılan bir değerlendirme; EUDR ise her operatörün her sevkiyat için kendi sorumluluğunda beyan verdiği zorunlu bir hukuki yükümlülük. Biri diğerini destekler ama ikame etmez. Ayrıntısı 'Sertifikasyon sizi EUDR uyumlu yapar mı?' yazısında.