Türk ihracatçılar için EUDR: beyanı ithalatçı sunar, veriyi siz sağlarsınız
Türkiye'nin AB'ye ihracatında mobilya, kâğıt-karton, kakao ve kahve içeren gıdalar ile kauçuk ürünleri önemli bir hacim tutuyor ve bunların büyük kısmı EUDR'nin Ek I listesinde. 30 Aralık 2026'dan itibaren bu ürünleri AB'ye süren her sevkiyatın arkasında bir Özen Yükümlülüğü Beyanı olmak zorunda — ve o beyanın içindeki verinin çoğu Türkiye'deki üreticiden geliyor.
Tüzük 'operatör' yükümlülüğünü ürünü AB pazarına süren tarafa yüklüyor. Türkiye'de yerleşik bir ihracatçı ürünü AB'ye sattığında, Madde 7 gereği ürünü AB'de ilk kez piyasada bulunduran AB'de yerleşik kişi — genellikle ithalatçınız — operatör sayılıyor ve beyanı o sunuyor. AB'de yerleşik bir iştirakiniz üzerinden satıyorsanız operatör o iştiraktir ve beyanı o sunar; Madde 6 kapsamında atayacağınız yetkili temsilci ise beyanı sizin adınıza sunabilir, ancak Madde 7'deki kuralı ortadan kaldırmaz. Her durumda beyanın istediği şey aynı: ham maddenin üretildiği parselin koordinatı (dört hektara kadar nokta, üzerinde poligon), üretimin Türkiye mevzuatına uygun olduğunun kanıtı, hasat ya da üretim tarihi, tedarikçi bilgisi ve zincirin karıştığı noktalar. Türkiye'de kesilen odun için orman işletme parseli, yerli sığır eti için hayvanın bulunduğu işletme, ithal kahve ya da kakao için menşe ülkedeki çiftlik. ERWAY bu veriyi tedarikçi portalından toplar, parselleri 2020 referans katmanına karşı uydu kanıtıyla puanlar, ithalatçınızın imzalayacağı risk değerlendirmesini üretir ve beyanı EUDR Bilgi Sistemi'ne sunar — ya da ithalatçınıza sunulmaya hazır hâlde teslim eder.
Hangi Türk ihracat kalemleri kapsamda?
Odun ve türevleri: kereste, kontrplak, MDF, ahşap mobilya, kâğıt, karton, oluklu mukavva ambalaj, basılı ürünler. Kakao ve kahve: çikolata, kakao yağı, kavrulmuş ve çözünebilir kahve. Kauçuk: dış ve iç lastik, conta, kauçuk eldiven. Soya ve palm yağı: yağ, küspe, gıda ve oleokimya girdileri (sabun ve kozmetik dâhil). Sığır: canlı hayvan, et ve sakatat — deri ve deri ürünleri ise 13 Temmuz 2026 delege tüzüğüyle Ek I'den çıkarılıyor; ayakkabı ve çanta hiç kapsamda değildi. Kapsam ürünün GTİP/CN koduna göre belirlenir; kodunuz Ek I'de yoksa ürün kapsam dışıdır.
İthalatçınız sizden ne isteyecek?
Her sevkiyat için parsel koordinatları, üretim tarihi, tedarikçi kimlik bilgileri, yasallık belgeleri (kesim izni, işletme kaydı, arazi tapusu ya da kira), karışım noktaları ve varsa sertifikalar. Çoğu ithalatçı bunu bir anket ve bir GeoJSON dosyasıyla ister; hatalı geometri beyanı geri döndürür. Bir kez doğru toplanan parsel verisi bütün sevkiyatlarda yeniden kullanılır.
AB'de iştiraki olan ya da yetkili temsilci atayan Türk şirketleri
AB'de yerleşik bir iştirakiniz varsa ve ürünü AB pazarına o sürüyorsa operatör iştirakinizdir; özen yükümlülüğünün tamamı — bilgi toplama, risk değerlendirmesi ve azaltım dâhil — ve beyanın sunumu ona aittir. Madde 6, operatörlerin beyanı kendi adlarına sunması için AB'de yerleşik bir yetkili temsilci atamasına izin veriyor; temsilci sunumu yapar, sorumluluk operatörde kalır. ERWAY her iki modeli de destekler: beyanı ithalatçınıza hazır teslim etmek ya da kendi AB varlığınız üzerinden EUDR Bilgi Sistemi'ne sunmak.
Sık sorulan sorular
- Ürünüm Türkiye'de üretildi; parsel koordinatı yine gerekiyor mu?
- Evet. Referans tarihi ve yasallık şartı ürünün üretildiği her ülke için geçerli; Türkiye'de kesilen odun ya da yetiştirilen sığır için de parsel koordinatı ve yasallık kanıtı istenir. Ülkenin risk kategorisi işin miktarını değiştirir, koordinat zorunluluğunu kaldırmaz.
- KOBİ'yim; bana ne zaman uygulanacak?
- Mikro ve küçük işletmeler için uygulama tarihi 30 Haziran 2027. Ancak ithalatçınız büyük ya da orta ölçekliyse onun yükümlülüğü 30 Aralık 2026'da başlıyor ve sizden veriyi o tarihten önce isteyecek. Pratikte takvimi ithalatçınızın ölçeği belirliyor.
- İthal kahve ve kakaoyu işleyip AB'ye satıyoruz; parsel bilgisi kimden gelir?
- Menşe ülkedeki çiftlik ya da kooperatiften; Türkiye'deki işleme tesisi zincirin bir halkasıdır, parselin kendisi değil. İthalatçınızın beyanı Brezilya'daki kahve parselini ya da Gana'daki kakao çiftliğini gösterecek; o veriyi kendi tedarikçinizden şimdiden istemeniz gerekir.