EUDR belgesi nasıl alınır? Aranan belge, Özen Yükümlülüğü Beyanı ve referans numarası
'EUDR belgesi' aramasının kısa yanıtı: bir kurumun verdiği, duvara asılan bir belge yok. İhracatta istenen şey, her sevkiyat için EUDR Bilgi Sistemi'ne sunulan Özen Yükümlülüğü Beyanı — Ticaret Bakanlığı metinlerinde 'Durum Tespit Beyanı', İngilizcesi DDS — ve sistemin bu beyana verdiği referans numarası. Bu numara gümrük beyannamesine yazılıyor; numara yoksa ürün AB pazarına giremiyor.
Beyanı, ürünü AB pazarına süren 'operatör' sunar: Türkiye'den ihracatta bu çoğunlukla AB'li ithalatçınız, AB'de yerleşik bir iştirakiniz varsa o. Beyanın içinde ürünün GTİP kodu, miktarı, üretim ülkesi, tedarikçi bilgisi ve ham maddenin üretildiği her parselin koordinatı bulunuyor; operatör ayrıca risk değerlendirmesini yaptığını ve riskin ihmal edilebilir olduğunu taahhüt ediyor. Sistem kabul ettiğinde bir referans numarası ve bir doğrulama numarası üretiyor; zincirin ilerisindeki tacirler ve işleyiciler kendi beyanlarında bu referansa atıf yapabiliyor. Yani 'EUDR belgesi' almak, doğru veriyi toplayıp doğru sistemde beyan etmek demek — ve Türkiye'deki ihracatçı için işin büyük kısmı o veriyi hazır tutmak. ERWAY parsel koordinatlarını tedarikçi portalından toplar, geometriyi Madde 2(28)'e göre doğrular, parselleri 31 Aralık 2020 referans katmanına karşı uydu kanıtıyla puanlar, risk değerlendirmesini kayıt altına alır ve beyanı EUDR Bilgi Sistemi'ne sunar ya da ithalatçınıza sunulmaya hazır hâlde teslim eder.
Belge yerine geçen şey: referans ve doğrulama numarası
Beyan sunulduğunda EUDR Bilgi Sistemi bir referans numarası ve buna eşlik eden bir doğrulama numarası üretir. Referans numarası gümrük beyannamesinde belirtilir ve yetkili otoritelerin kontrol için baktığı kayıt budur. İthalatçınızın sizden istediği 'belge', pratikte bu beyanı doldurmasını sağlayacak veri paketidir: parsel koordinatları, yasallık kanıtı, hasat ya da üretim tarihi, tedarikçi kimliği.
Kim başvurur, nereye?
EUDR Bilgi Sistemi'ne kayıt için AB'de yerleşik olmak ve bir EORI numarası gerekir; başvuru bir Türk kurumuna değil, doğrudan Komisyon'un sistemine yapılır. Türkiye'de yerleşik bir ihracatçı, AB'de yerleşik bir iştiraki üzerinden operatör olarak kayıt olabilir ya da Madde 6 kapsamında AB'de yerleşik bir yetkili temsilci atayarak beyanın kendi adına sunulmasını sağlayabilir. Bu ikisi yoksa beyanı ithalatçınız sunar; siz veriyi sağlarsınız.
Beyan için hangi belgeler gerekir?
Ürünün GTİP/CN kodu ve ticari adı, miktarı, üretim ülkesi, üretim parsellerinin koordinatı (dört hektara kadar nokta, üzerinde poligon; sığır için işletme konumu), üretim ya da hasat tarihi aralığı, tedarikçinin adı ve adresi, üretimin ülke mevzuatına uygunluğunu gösteren belgeler (kesim izni, tapu ya da kira, işletme kaydı) ve varsa daha önceki beyanların referansları. Bunların hiçbiri tek seferlik değil: aynı parsel her sevkiyatta yeniden kullanılır, bu yüzden bir kez doğru kaydetmek yeterlidir.
Sık sorulan sorular
- EUDR belgesi Türkiye'de hangi kurumdan alınır?
- Hiçbir Türk kurumundan alınmaz. Ticaret Bakanlığı ve ihracatçı birlikleri bilgilendirme yapıyor ama belge düzenlemiyor; TSE ya da bir belgelendirme kuruluşu da EUDR adına bir sertifika veremiyor. Tek geçerli kayıt, AB'de yerleşik operatörün EUDR Bilgi Sistemi'ne sunduğu beyan ve referans numarasıdır.
- EUDR referans numarası nedir, nerede kullanılır?
- EUDR Bilgi Sistemi'nin kabul edilen her Özen Yükümlülüğü Beyanına verdiği kimliktir; yanında bir doğrulama numarası bulunur. Gümrük beyannamesinde belirtilir, ithalatçı ve alt tedarik zinciri kendi beyanlarında bu numaraya atıf yapar, yetkili otorite kontrolde bu kaydı açar.
- EUDR başvurusu ücretli mi?
- EUDR Bilgi Sistemi'ne kayıt ve beyan sunumu ücretsizdir. Maliyet, beyanın arkasındaki veride oluşur: parsel koordinatlarının toplanması, doğrulanması ve risk değerlendirmesi. ERWAY bu veriyi bir kez toplayıp her sevkiyatta yeniden kullanır.
- Durum Tespit Beyanı ile Özen Yükümlülüğü Beyanı aynı şey mi?
- Evet. İngilizce 'Due Diligence Statement' için Ticaret Bakanlığı 'durum tespiti', bu site ve pek çok kaynak 'özen yükümlülüğü' karşılığını kullanıyor; ikisi de aynı beyanı anlatıyor.